Kunning birinchi yarmida, Yevro va funt Yevrozona va Buyuk Britaniyada biznes faolligi ko‘rsatkichlari zaif bo‘lishiga qaramay, AQShdagi saylovlarda Demokratlarning g‘alabasidan so‘ng dollarga nisbatan o‘sishni davom ettirdi. Eslatib o‘tamiz, Demokratlar Kongressning ikkala palatasida ham nazoratni qo‘lga kiritishdi; yangi tarkib yanvar boshida ish boshlaydi. Ular Trampning qonun loyihalarini to‘sib qo‘yishlari mumkin, biroq uning imzosiz o‘z tashabbuslarini o‘tkaza olmaydi, vetoni bekor qilish uchun esa ularda mavjud bo‘lmagan uchdan ikki qism ovoz zarur. Bozor buni ma’muriyatning ichki siyosat kun tartibiga cheklov sifatida qabul qildi. G‘aznachilik obligatsiyalari daromadliligi butun egri chiziq bo‘ylab pasaydi va so‘nggi ikki oy ichidagi eng keskin tushishni qayd etdi. Natijada, Yevropa bo‘yicha kutilganidan yomonroq ma’lumotlar ham Yevro va funtning o‘sishiga to‘sqinlik qilmadi.
Yevro hududidan boshlaymiz. Oktyabr oyining yakuniy kompozit PMI ko‘rsatkichi 51,7 bo‘lib, tezkor tahlil va prognozga (51,9) hamda sentyabrdagi 53,1 ko‘rsatkichiga nisbatan past bo‘ldi. Bu so‘nggi to‘rt oy ichidagi eng past daraja va may oyidan beri birinchi oylik pasayishdir. Xizmatlar sektori PMI ko‘rsatkichi 51,4 gacha tushdi, prognoz 51,7 edi, o‘tgan oyda esa 53,0 bo‘lgan. O‘sish ketma-ket to‘rtinchi oy davom etmoqda, biroq bu davr ichidagi eng sust sur’atdir. Eng yomon ko‘rinish Fransiyada: u yerda faollik yana qisqardi, Germaniya, Italiya, Ispaniya va Irlandiyada esa o‘sish davom etmoqda, ammo sekinroq.
Ma’lumotlar tuzilmasi tashvish uyg‘otadi. Uch oy davom etgan barqaror o‘sishdan so‘ng yangi buyurtmalar oqimi deyarli to‘xtab qoldi, xizmatlarga bo‘lgan talab biroz pasaydi va may oyidan beri ilk bor bandlik qisqardi. Kelgusi yil bo‘yicha biznes kutishlari may oyidagi past darajaga tushib, uzoq muddatli o‘rtacha ko‘rsatkichdan pastligicha qolmoqda. Energiya narxlarining qimmatligi sababli xarajatlar sentyabrga nisbatan tezroq o‘smoqda, xarajatlar inflyatsiyasining tezlashuvi esa besh oylik maksimumga yetdi. “Ma’lumotlar shuni ko‘rsatadiki, Yevro hududi iqtisodiyoti chorak boshida 0,3% atrofida, hurmatga loyiq, ammo uncha taassurot qoldirmaydigan sur’atda o‘smoqda, biroq sur’at yo‘qotilayotgani borasida tashvishli belgilar mavjud”, — dedi S&P Global Market Intelligence bosh biznes iqtisodchisi Kris Uilyamson. U uchta bosim omilini sanab o‘tdi: inflyatsiya, geosiyosiy noaniqlik va yuqori qarz olish xarajatlari.
Yevrozonada inflyatsiya tezlashdi. Oktyabr uchun isteʼmol narxlari indeksi 3,8% bo‘lgan sentyabr ko‘rsatkichiga nisbatan 4,0% darajasida eʼlon qilindi va prognozlarga mos keldi. Ko‘rsatkich hanuz ECB maqsadidan deyarli ikki baravar yuqori, avgustdagi 3,2% dan sentyabrdagi 3,8% gacha sakrash esa allaqachon 2023-yil sentyabridan beri eng kuchli o‘sish edi. Shuning uchun bozor depozit stavkasining yakuniy oshirilishini dekabrda 2,75% gacha kutilayotgan voqea sifatida baholamoqda. Muammo shundaki, narxlar oshayotgan bir paytda iqtisodiyot sekinlashmoqda. Agar o‘sish yanada sustlashsa, bozor qo‘shimcha qisish choralari zarurligini shubha ostiga qo‘yishi mumkin. Mening fikrimcha, ECB dekabrgacha stavkani oshirish uchun yetarlicha dalillarga ega bo‘ladi, biroq allaqachon sustlashib borayotgan buyurtmalar yanada agressiv yo‘l tutish imkoniyatini cheklab qo‘ymoqda.
Buyuk Britaniyada esa manzara ancha ijobiy, garchi yakuniy ko‘rsatkichlar tezkor (flash) bahodan biroz past bo‘lsa-da. Oktyabr uchun xizmatlar PMI 53,1 bo‘lgan tezkor baho va sentyabrdagi 52,1 ga nisbatan 52,8 ni tashkil etdi. Bu fevraldan beri eng yuqori daraja; kengayish ketma-ket to‘rtinchi oy davom etmoqda, biroq indeks hanuz uzoq muddatli o‘rtacha 54,2 darajasidan past. Yangi buyurtmalar asosan ichki talab hisobiga yanvardan beri eng tez surʼatda o‘sdi. Eksport savdosi biroz kamaydi, lekin bu martda pasayish boshlangandan beri eng kichik qisqarishdir.
Mehnat bozori bo‘yicha yangiliklar ijobiy: ikki yildan sal ko‘proq vaqt ichida ilk bor xizmatlar sektorida bandlik, garchi unchalik katta bo‘lmasa-da, o‘sdi. Ayrim kompaniyalar xarajatlar bosimi sababli yollashni muzlatib qo‘ygan, boshqalari esa AI joriy etilishi tufayli ketayotgan xodimlarni qayta o‘rnini bosmayapti. Biznes kayfiyati fevraldagi eng yuqori darajaga qaytdi. Biroq xarajatlar tez o‘smoqda: xarajatlar inflyatsiyasi surʼati besh oylik maksimal darajaga yetdi; kompaniyalarning qariyb 38% narxlarning oshganini, atigi 1% esa pasayganini qayd etdi, buning asosiy omillari energiya, yoqilg‘i, transport va ish haqi bo‘ldi. Angliya Banki uchun talabning barqarorligi va xarajatlarning oshishi kombinatsiyasi siyosatni qisqartirish (tightening) zarurligidan dalolat beradi.
Stavka bo‘yicha qaror ertaga eʼlon qilinadi va 3,75% dan 4,00% gacha oshirish deyarli to‘liq baholangan. Shunday ekan, PMI maʼlumotlari asosan kutilgan ssenariyni tasdiqlaydi, lekin uni o‘zgartirmaydi va o‘z-o‘zidan funtga kuchli qo‘shimcha turtki bermaydi.
Bularning barchasi shuni ko‘rsatadiki, yaqindagi yevro va funtning o‘sishi Yevropa maʼlumotlariga emas, balki dollarning zaiflashuvi va daromadlilikning pasayishiga tayangan. Funt yanada barqarorroq ko‘rinadi: u kuchli xizmatlar sektori va kutilayotgan stavka oshirishi bilan qo‘llab-quvvatlanmoqda, yevro esa o‘sishning sekinlashuvi va Fransiyadagi zaif fon bilan cheklanmoqda. Yaqin Sharqdagi vaziyat nisbatan sokin bo‘lib turgan ekan, men har ikkala valyuta uchun ham keyingi o‘sish ehtimolini rad etmayman, biroq AQSh, Eron va Isroil o‘rtasidagi keskinlik qayta kuchaysa, dollar talabining tez tiklanishi va eng avvalo yevroga bosim tushishi ehtimoli yuqori.
EUR/USD bo‘yicha texnik manzara
Xaridorlar 1,1255 darajasini qanday egallash masalasini ko‘rib chiqishlari kerak. Faqat shundan keyingina 1,1300 darajasini sinab ko‘rish real bo‘ladi. Shu yerdan 1,1335 gacha harakatlanish mumkin, ammo yirik o‘yinchilarning qo‘llab-quvvatlanishisiz buni amalga oshirish qiyin bo‘ladi. Pasayish chog‘ida men yirik xaridorlarning faol kirishini faqat 1,1225 atrofida kutaman. Agar bu yerda ham xaridorlar ko‘rinmasa, 1,1200 darajasida yangi minimumni kutish yoki 1,1170 dan uzoq pozitsiyalar (longs) ochish maʼqul bo‘ladi.
GBP/USD bo‘yicha texnik manzara
Funt xaridorlari eng yaqin qarshilik darajasi bo‘lgan 1,3490 ni yengib o‘tishlari kerak. Shundagina 1,3515 gacha harakat real bo‘ladi; undan yuqoriga o‘sish esa ancha qiyinlashadi. Eng uzoq maqsad taxminan 1,3535 atrofida. Pasayish chog‘ida esa ayiqchilar 1,3470 darajasida nazoratni qo‘lga olishga urinadi. Agar ularga bu muvaffaq bo‘lsa, diapazondan chiqish buqalar uchun jiddiy zarba bo‘ladi va GBP/USD ni 1,3450 gacha, keyinchalik 1,3425 gacha surish ehtimolini ochadi.
