Bugun amerikaliklar yangi Kongress uchun ovoz berishmoqda va natija Tramp ma’muriyati Eron bo‘yicha strategiyasini hamda bojxona bojlari siyosatini qanchalik erkin olib borishini belgilab beradi. Vakillar palatasidagi barcha 435 o‘rin va Senatdagi taxminan uchdan bir o‘rin garovga qo‘yilgan. Bozorlar kunga yuqori neft narxlari va Federal rezervning navbatdagi stavka oshirilishi bo‘yicha kutilmalar bilan kirdi. O‘tgan haftaning oxirida Brent nefti qariyb 116 dollar atrofida savdolashdi, oltin qariyb 4 000 dollargacha arzonlashdi va treyderlar 28 oktabrdagi yig‘ilishdan so‘ng 9 dekabrda stavka oshirilishi ehtimolini taxminan 85% darajada baholadilar.
Vaqtidan oldin ovoz berish bo‘yicha ma’lumotlar anchayin ko‘p narsani ko‘rsatmoqda. AQSHda saylov kunidan oldin allaqachon qariyb 57 million kishi ovoz berdi va bu ko‘rsatkich 2022 yilgi oraliq saylovlardagi darajadan yuqori. Partiya bo‘yicha ro‘yxatga olish kuzatiladigan 27 shtatda erta berilgan byulletenlarning taxminan 43 foizi ro‘yxatdan o‘tgan demokratlar, qariyb 32 foizi esa respublikachilar tomonidan topshirilgan. Erta ovoz berayotgan saylovchilar odatda eng motivatsiyali tarafdorlar bo‘ladi, shuning uchun men bu raqamlarni yakuniy natijaning aniq belgisi sifatida ko‘rmayman, ammo ular demokratlar foydasiga og‘adigan muhitni ko‘rsatayotgan boshqa ko‘rsatkichlar bilan mos keladi.
Vakillar palatasida ustunlik demokratlar tomonida ko‘rinmoqda. Savol — bu ustunlik qanchalik katta bo‘lishida. Asosiy kurash maydonlari Nyu-York, Michigan, Florida va Texasdagi okruglarni o‘z ichiga oladi. Respublikachilar tor poygalarda moliyaviy ustunliklardan foyda ko‘rishlari mumkin, biroq Trampning iqtisodiy boshqaruv bo‘yicha past reytinglari ular uchun salbiy omil bo‘lib turibdi.
Senat bo‘yicha vaziyat ancha murakkab. Demokratlar palatani nazoratga olish uchun sof hisobda to‘rt o‘rin qo‘lga kiritishlari kerak, poygalarning aksariyati esa Tramp 2024 yilda g‘olib chiqqan shtatlarda bo‘lib o‘tmoqda. Alyaska, Ayova, Kanzas, Ogayo va hatto Texasdagi respublikachi o‘rinlar iqtisodiy norozilik kuchaygani sabab bosim ostida. Hozircha raqobatbardosh bo‘lgan o‘rinlar ichida Michigan yagona demokratlar tomon og‘ayotgan shtat sifatida ko‘rinmoqda.
Ko‘p hollarda natijani ideologiya emas, pul hal qiladi. Eron urushi energiya va benzin narxlarining oshishiga olib keldi, bu esa saylovchilarning noroziligini kuchaytirmoqda. AQSH iqtisodiyoti hali ham chidamli ko‘rinmoqda. Uchinchi chorakda YaIM yillik hisobda 3,4 foiz sur’atda o‘sdi, bu so‘nggi bir yil ichidagi eng tez o‘sish, ammo sentabr oyida yadro PCE 3,6 foizgacha ko‘tarilgani va oylik narxlar o‘sishining yuqori sur’atlari saylovchilar xotirasida kuchliroq turibdi. Tramp qayta saylansa, 5 000 dollarlik cheklar va pastroq energiya narxlarini va’da qilmoqda, garchi avvalroq u yashash xarajatlari bo‘yicha xavotirlarni oshirib yuborilgan deb rad etgan bo‘lsa ham.
Ovozlarni sanash bir necha kun davom etishi mumkin — Alyaskada esa reytingli tanlov (ranked-choice) bo‘yicha yakuniy natijalar haftalab cho‘zilishi ehtimoli bor. Tramp “agar saylovlar halol o‘tsa”, mag‘lubiyatni tan olishini aytgan, Adliya vazirligi esa saylovchilar ro‘yxatiga oid da’volar bo‘yicha qariyb 30 shtat va Kolumbiya okrugida sudga murojaat qilgan; sudlar bu da’volarning aksariyatini rad etgan, Oliy sud esa yaqinda Kaliforniyadagi ish bo‘yicha ma’muriyatning apellyatsiyasini ko‘rib chiqishni rad etdi. Natijalar bo‘yicha uzoq cho‘zilgan bahslar asosan bozorlar o‘zgaruvchanligining (volatilitetining) ortishi degani bo‘ladi.
Bozorlar uchun g‘olibning ismidan ko‘ra natija qarz olish, soliqlar va foiz stavkalari bo‘yicha nimani anglatishi muhimroq. Odatda avval obligatsiyalar daromadliligi (rentabelligi) reaksiya bildiradi, so‘ng dollarning kursi va oltin narxi harakatlanadi. Dollarning yo‘nalishi daromadlilik nega o‘zgarganiga bog‘liq: o‘sish istiqbollari kuchayishi odatda dollarni mustahkamlaydi, davlat moliyasi barqarorligiga shubha kuchaysa esa uni zaiflashtirishi mumkin. Eron omili esa noaniqlikning yana bir qatlamini qo‘shmoqda: The New York Times xabariga ko‘ra, AQSH va Isroil oraliq saylovlardan keyin zarba berish bo‘yicha zaxira rejalarni muhokama qilmoqda, Tramp esa urush ovoz berish tugashi bilanoq yakunlanishi ham mumkinligini aytdi. Agar Vakillar palatasi demokratlar tomoniga o‘tsa, Kongressning urush xarajatlari va bojlar bo‘yicha nazorati kuchayadi, ammo amaldagi choralar avtomatik tarzda bekor qilinmaydi.
Men demokratlarning Vakillar palatasini qo‘lga kiritishi ehtimolini yuqori, Senatda esa kuchlar nisbatining deyarli teng bo‘lib qolishini ko‘ryapman, shuning uchun bo‘lingan Kongress ssenariysi eng ehtimolli ko‘rinadi. Bu yirik yangi xarajatlar tezda tasdiqlanishi ehtimolini kamaytiradi va ma’muriyatga harbiy hamda savdo siyosati bo‘yicha bosimni kuchaytiradi. Biroq bozorlar asosiy e’tiborni Federal rezerv tizimi va neftga qaratishda davom etadi. Brent narxi 110 dollardan yuqori bo‘lib turgan va dekabr oyida foiz stavkasini oshirish bozorlar tomonidan inobatga olingan sharoitda dollar ma’lum darajada qo‘llab-quvvatlanishi, oltin esa bosim ostida 4 000 dollar atrofida savdo qilishi kutiladi. Agar Senat bo‘yicha kurash cho‘zilib ketsa, ovoz berishdan keyingi dastlabki sessiyalarda AQSH G‘aznachilik obligatsiyalari bo‘yicha volatilitetning keskin oshishini kutish kerak bo‘ladi.
EUR/USD texnik tahlili
Xaridorlar 1,1200 darajasini qaytarib olib, 1,1230 ni sinab ko‘rishni maqsad qilishlari kerak. Shundan so‘ng 1,1255 gacha harakatlanish mumkin, biroq yirik ishtirokchilarning qo‘llab-quvvatlanishisiz undan ham yuqoriga chiqish qiyin bo‘ladi. Pastga qarab harakatda 1,1170 yaqinida xaridorlar paydo bo‘lishini kutish mumkin. Agar narx bu darajadan yuqoriga chiqa olmasa, 1,1130 dan pastga uzilishni kuting yoki 1,1110 yaqinida uzoq (long) pozitsiyalarni ko‘rib chiqing.
GBP/USD texnik tahlili
Funt xaridorlari 1,3415 darajasidagi qarshilikni egallashga intilib, 1,3444 ni nishonga olishlari kerak. Ushbu darajadan yuqoriga yo‘l ochilishi 1,3467 tomon harakatlanish imkonini beradi. Narx pasayganda esa ayiq (bear)lar 1,3380 ustidan nazoratni qo‘lga kiritishga harakat qilishadi. Bu darajadan pastga uzilish optimist (buqa)lar uchun jiddiy zarba bo‘ladi, GBP/USD juftligini 1,3354 gacha tortib tushiradi va ehtimol 1,3324 tomon yo‘l ochadi.
