Bugun neft sezilarli darajada arzonlashdi. Brent narxi 3% dan ko‘proqqa tushib, bir barrel uchun 110 dollardan past darajada savdo qilmoqda va juma kungi o‘sishni to‘liq yo‘qqa chiqardi, WTI esa 101 dollardan pastga tushdi.

Bozor tebranishiga turtki bo‘lgan narsa — Axios nashrining maqolasi bo‘lib, unda Donald Tramp telefon orqali Benjamin Netanyahu’ga seshanba kungi oraliq saylovlardan so‘ng zarbalarni qayta boshlash masalasida qaror qabul qilishdan oldin Eron bilan diplomatiyaga ko‘proq vaqt bermoqchi ekanini aytgani xabar qilingan. Nashrga ko‘ra, bunday strategiya Isroil bosh vazirini tashvishga solgan. Ta’kidlash joizki, urush fevral oxirida ikki davlatning Eron bo‘yicha qo‘shma zarbalari bilan boshlangan edi.

Keyinchalik bu signalni davlat kotibi Marco Rubio tasdiqladi. Shanba kuni u yangi zarbalar bo‘yicha hech qanday qaror qabul qilinmaganini va Tramp diplomatik kelishuvni afzal ko‘rayotganini ma’lum qildi. Hodisalar zanjiri narxlardagi ayrim xatarlarni bartaraf etdi. Avval bozorda AQSH saylovlardan so‘ng darhol kampaniyani boshlaydi degan ssenariy inobatga olinayotgan edi, endi esa hech bo‘lmaganda vaqtinchalik pauza yuzaga keldi. Saylov arafasida iste’molchilar va respublikachilar yutmoqda, chunki arzon neft yoqilg‘i narxlariga bosimni yumshatadi, eksportchilar va “long” pozitsiya tutganlar esa yutqazmoqda.

Biroq xulosa qilish uchun hali erta. Eron oliy yetakchisi Mojtaba Khamenei tashqi ishlar vaziri muzokaralarda siljish borligini aytayotganiga va eronlik delegatsiya shanba kuni Qatar vositachilari bilan masalani muhokama qilganiga qaramay, qo‘mondonlarga AQSH va Isroil bilan yangi to‘qnashuvga tayyorgarlik ko‘rishni buyurdi. Fors ko‘rfazi mamlakatlari ham yangi hujum yanada vayronkor urushni qo‘zg‘atishidan va uning oqibatlarini o‘zlari bartaraf etishlariga to‘g‘ri kelishidan qo‘rqmoqda.

Shu bilan birga, fizik bozor hanuz tarang. Fors ko‘rfazidan xom neft eksporti urushgacha bo‘lgan darajaga yaqinlashgan bo‘lsa-da, qayta ishlangan mahsulotlar taklifi cheklangan. Yaqin Sharqdagi mojaro va Ukrainaning Rossiya neftni qayta ishlash zavodlariga zarbalarini kuchaytirishi yoqilg‘i narxlarini yuqoriga surdi, AQSH va Yevropada dizel keskin qimmatlashdi. Shu fonida Goldman Sachs Brent bo‘yicha prognozini dekabr uchun 105 dollargacha va kelgusi yil o‘rtacha 88 dollargacha oshirdi, bunga yuqori uzilishlar xavfini sabab qilib ko‘rsatdi.

Alohida tarzda, OPEC+ dam olish kunlari sentabrda ixtiyoriy qisqartirishlar tugaganidan so‘ng dekabr uchun kvotalarni o‘zgartirmaslikka qaror qildi. Bu qaror asosan ramziy ahamiyatga ega, chunki Yaqin Sharqdagi, shu jumladan Qizil dengizdagi harbiy harakatlar eksport va infratuzilma uchun xavf solishda davom etmoqda.

Menimcha, 110 dollardan pastga tushish qisqa muddatli bo‘ladi. Saylovgacha neft diplomatik signallar ta’sirida bosim ostida qolishi mumkin, ammo qayta ishlangan mahsulotlarning jismoniy yetishmovchiligi va zarbalar qayta boshlanishi xavfi trend o‘zgarishi haqida gapirish imkonini bermaydi. Agar ovoz berishdan so‘ng Tramp yana harbiy ssenariyga qaytsa yoki Hormuz atrofidagi kemalarga hujumlar davom etsa, mening nazarimda Brent tezda 115 dollardan yuqoriga qaytadi. Chuqurroq pasayish faqat o‘t ochishni to‘xtatish bo‘yicha aniq amaliy qadamlar bilan mumkin, hozircha esa bunday bayonotlar bo‘lgani yo‘q.

Hozirgi paytdagi neftning texnik manzarasiga kelsak, xaridorlar eng yaqin $101 darajasidagi qarshilikni zabt etishlari kerak. Bu $105 darajasini nishonga olish imkonini beradi, undan yuqoriga chiqish esa ancha mushkul bo‘ladi. Eng uzoq maqsad $109 atrofidagi hudud hisoblanadi. Agar pasayish yuz bersa, ayiqchilar $98 darajasi ustidan nazoratni qo‘lga kiritishga urinadilar. Agar bunga erishsalar, diapazondan chiqish buqa pozitsiyalariga jiddiy zarba berib, neft narxini $95 minimumiga tushirishi va $92 tomon harakatlanish istiqbolini ochishi mumkin.